Keuzes maken die bij je passen klinkt eenvoudig, tot je merkt dat elke keuze iets kost. Je steekt tijd in je bedrijf en mist ruimte om te sporten. Je kiest voor je gezin en ziet een mooie kans aan je voorbijgaan. Ergens wil je de voordelen van je keuze én alles wat je ervoor hebt opgegeven. Lekker overzichtelijk, zo’n hoofd.
Bij de marathon van Amsterdam kwam ik mezelf daarin ook tegen. Mijn tijd was vooral naar mijn bedrijf, mezelf en weightlifting gegaan. De loopvoorbereiding had ik laten liggen. Dan kan ik moeilijk aan de start gaan staan en alsnog mijn beste tijd eisen. Samen finishen stond voorop. En ja, een marathon blijft klote en mooi.
Afzien is voor mij vertrouwd terrein. Ik weet dat ik me er wel doorheen sla. Dat vertrouwen helpt, maar kan me ook gemakzuchtig maken. Hoe noodzakelijk voelt voorbereiding als ik mezelf toch wel weer red?
Elke keuze heeft een prijs
Soms weet je best wat je wilt. Je wilt alleen graag dat niemand teleurgesteld raakt, dat je niets misloopt en dat je vooraf zeker weet dat het goed uitpakt. Dat maakt kiezen lastig.
Een keuze kan goed bij je passen en toch verlies opleveren. Minder werken kan betekenen dat je minder te besteden hebt. Een grens aangeven kan spanning geven in een contact dat tot dan toe soepel liep, vooral omdat jij steeds toegaf. Gebruik die teleurstelling om opnieuw te kijken: mis je iets wezenlijks, of had je de gevolgen onderschat? Je hoeft een keuze niet terug te draaien omdat een deel ervan tegenvalt.
Wanneer doorzetten een keuze uitstelt
Dat vertrouwde ‘ik red me wel’ kun je ook buiten het sporten herkennen. Je vangt het tekort aan mensen op je werk op. Je regelt thuis wat blijft liggen. Omdat het steeds lukt, komt het gesprek over hoe je verder wilt er niet van.
In NONONS wordt gewerkt met ‘Oude Bekenden’: vertrouwde overtuigingen en reacties waar je automatisch op terugvalt. Zo’n reactie heeft je vaak iets opgeleverd. Alles zelf regelen gaf grip, sterk blijven hielp je door een moeilijke periode. Wat je op korte termijn helpt, kan op langere termijn iets in stand houden waar je vanaf wilt.
Je doorzettingsvermogen blijft bruikbaar. Onderzoek waarvoor je het inzet: voor een doel waar je achter staat, of om een situatie te verdragen die je eigenlijk wilt veranderen. Over dat laatste schreef ik eerder in Je krijgt alles gedaan, maar wanneer leef je eigenlijk?.
Hoe weet je welke keuze bij je past?
Je huidige situatie telt mee: je tijd, energie en geld, en de mensen voor wie je verantwoordelijkheid draagt. Je verwachtingen moeten daarop aansluiten. Daarbinnen kun je nog steeds veel van jezelf vragen, zolang je weet waarom je die moeite doet.
Daar komen je waarden in beeld. Een doel beschrijft wat je wilt bereiken. Een waarde geeft richting aan hoe je wilt leven en handelen. Je wilt bijvoorbeeld meer tijd met je gezin omdat betrokkenheid belangrijk voor je is. Die waarde wordt concreet als je afspraken maakt over je beschikbaarheid en die ook nakomt als er werk tussendoor komt.
Je mag daarin veranderen. ‘Ik ben nou eenmaal iemand die alles zelf doet’ klinkt duidelijk, maar maakt hulp vragen moeilijk. Probeer afstand te nemen: ‘Ik heb de gedachte dat ik dit alleen moet kunnen.’ Je hoeft die gedachte niet eerst kwijt te raken om iemand te bellen en hulp te vragen. Zo kun je trouw blijven aan wat je belangrijk vindt en toch je gedrag aanpassen.
Wat als je waarden botsen?
Vrijheid kan belangrijk voor je zijn, terwijl je ook zekerheid nodig hebt. Dan helpt ‘volg gewoon je gevoel’ je weinig verder. Onderzoek wat je onder allebei verstaat. Wil je zelf je werk indelen? Een avond vrijhouden? Weten dat je vaste lasten betaald kunnen worden?
Soms kun je aan beide ruimte geven. Bijvoorbeeld door eerst één avond vrij te houden voor iets van jezelf, terwijl je je werk aanhoudt. Soms moet je voorrang geven aan het een en neem je tijdelijk minder van het ander voor lief. Spreek met jezelf af wanneer je opnieuw kijkt. Daarmee hoeft je keuze van nu geen uitspraak over de rest van je leven te worden.
Vier vragen over één keuze
Pak een situatie waar je steeds op terugkomt: een opdracht die je wilt afbouwen, een gesprek dat je uitstelt of een plan waarvoor je nooit tijd vrijmaakt. Schrijf deze vier dingen op.
- 01
Wat wil ik met mijn keuze mogelijk maken?
‘Meer vrijheid’ wordt duidelijker als je opschrijft welke avond je vrij wilt hebben en waaraan je die besteedt.
- 02
Wat gebeurde er de laatste keer dat ik anders wilde kiezen?
Wat dacht je, wat voelde je en wat deed je? Misschien wilde je een verzoek afslaan, voelde je spanning bij de gedachte dat iemand zou balen en zei je toch ja.
- 03
Wat levert mijn huidige reactie op en wat kost die?
Ja zeggen houdt het contact misschien even makkelijk, maar je levert de avond in die je voor jezelf wilde houden.
- 04
Welke stap past bij wat ik belangrijk vind?
Maak hem klein genoeg om uit te voeren. Leg bijvoorbeeld een volgend verzoek eerst naast je agenda en geef later antwoord. Kies zelf wanneer je terugkijkt.
Achter je keuze blijven staan
Binnen het regiemodel van NONONS onderzoek je wat je kunt veranderen, wat je kunt accepteren en waar je eventueel uit wilt stappen. Veranderen vraagt een handeling, zoals een gesprek voeren of een andere reactie oefenen. Accepteren vraagt dat je onder ogen ziet hoe het nu is. Stoppen kan voorbereiding vragen voordat die stap mogelijk wordt.
Voor mij betekende minder loopvoorbereiding dat ik mijn verwachtingen moest aanpassen. Ik kon nog steeds genieten, samen lopen en me inzetten. De keuze om mijn tijd ergens anders in te steken bleef gelden toen het startschot klonk.
Je keuzes hebben een prijs. Ook de goede. Het helpt als je weet wat je ervoor terugkrijgt en eerlijk blijft over wat je ervoor laat liggen.